LegalTech Atlası Türkiye - İçgörü, Perspektif ve Topluluk Notları | #10
LegalTech’i hukuk sisteminin yapısal problemleri, davranış kalıpları ve uzun vadeli dönüşüm dinamikleri üzerinden ele alıyoruz. Haftanın İçgörüsü, Hukuk Perspektifi ve Girişimci Adayları için Haftanın Kıvılcımı bölümleriyle konuyu farklı açılardan inceliyoruz.
Haftanın İçgörüsü
Hukuk Zanaatten Platforma Geçerken Ne Kaybediyor, Ne Kazanıyor?
Hukuk, bugün kurumsal ve rasyonel bir yapı gibi görünse de kökleri itibarıyla zanaat temelli bir meslektir. Orta Çağ loncalarında olduğu gibi hukuki bilgi; usta–çırak ilişkisiyle aktarılan, kapalı devre korunan ve dışarıdan erişimi sınırlı bir yapı içinde gelişmiştir. Bu nedenle avukat, yalnızca hukuku uygulayan bir aktör değil; aynı zamanda hukuki bilginin kapı bekçisi konumunda olmuştur.
Hukuku zanaat perspektifiyle ele almak ilk bakışta garip gelebilir; hatta daha önce bu şekilde düşünmemiş olabilirsiniz. Tam da bu nedenle disiplinlerarası bakış açıları, bir uzmanlık alanını anlamak ve dönüştürmek açısından büyük önem taşır. Bu konuyu farklı yazılarda uzun süre ele almamızın nedeni de budur. Hukukun yapısal problemlerinin çözülebilmesi, ancak disiplinlerarası düşünme ve iş birliğiyle mümkündür.
Bu çerçevede ele alınan “zanaatkârlık paradigması”, modern çağda teknoloji ve toplumsal dönüşümlerden etkilenen hemen her alanda olduğu gibi hukukta da ciddi gerilimler üretmiştir. Zamanla bu yaklaşım, modern hukuki ve teknolojik gereksinimlerin gerisinde kalmış ve üç temel yapısal sonuca yol açmıştır.
İlk olarak, bilginin bireylerin zihninde hapsolması süreçlerin şeffaflaşmasını engellemiş; hukuki iş yapma biçimi müvekkil açısından bir “kara kutu” haline gelmiştir. İkinci olarak, talebin arttığı ve yoğunlaştığı bir dönemde hukuk, ölçeklenemeyen bir hizmete dönüşmüştür. Sonuç olarak adalet, evrensel bir hak olmaktan ziyade, yalnızca belirli bir ekonomik güce sahip olanların erişebildiği nadir bir meta gibi algılanmaya başlamıştır.
Bugün LegalTech’in ortaya çıkışını anlamak için teknolojinin kendisine değil, bu yapının artık taşıyamadığı gerilimlere bakmak gerekir. Dünya genelinde hukuki sorunların büyük bir bölümü profesyonel destek alınmadan çözümsüz kalmaktadır. Saatlik ücret (billable hour) modeli verimsizliği ödüllendirmekte; daha hızlı ve etkin çalışmak, paradoksal biçimde gelir kaybı anlamına gelmektedir. Buna karşılık şirketler artık hukuktan “daha azla daha çok” talep etmektedir: şeffaflık, sabit ücretlendirme ve ölçülebilir sonuçlar.
Bu noktada LegalTech, bir “çözüm”den çok, sistemin içine girdiği krizin doğal bir semptomu olarak ortaya çıkmaktadır. Dosyaları PDF’e dönüştürmek ya da e-posta kullanmak çoğu zaman yalnızca biçimsel bir değişimdir. Asıl kritik soru şudur:
Bu iş gerçekten insan muhakemesi gerektiriyor mu?
Gerçek dönüşüm, hukuku reaktif bir “yangın söndürme” faaliyetinden çıkarıp proaktif bir veri ve risk yönetimi disiplinine dönüştürmekle başlar. Ancak burada da önemli bir risk bulunmaktadır. Bilinçsiz teknoloji seçimleri ya da plansız dijital projeler, zaman ve maliyet kaybına yol açtığı gibi; bozuk süreçlerin otomatikleştirilmesi, hataların yalnızca daha büyük ölçekte üretilmesine neden olur.
Bu nedenle LegalTech tartışmasının merkezinde insan, süreç ve bilinç yer almalıdır. Hukuk, zanaat ruhunu tamamen terk edemez; çünkü bu ruh, yıllar içinde değeri kanıtlanmış temel ilkeleri barındırır. Ancak hukukun bizatihi kendisine zarar veren muhafazakâr pratiklerin de modern çağın operasyonel disiplinleriyle entegre edilmesi — gerekirse dönüştürülmesi — zorunludur. Asıl mesele, bu iki uç arasında etik, dengeli ve sürdürülebilir bir yapı kurabilmektir.
Bu konuya özel bilgi botumuzu ziyaret edebilirsiniz 👇
Haftanın içgörüsünün tamamını okumak ya da video formatını izlemek için ilgili içeriğe göz atabilirsiniz.
Halil İbrahim Ordulu
Perspektif - Hukuk Profesyonelleri İçin
LegalTech Bir Tehdit Değil, Aynadır
